سمپاشی کنه

طبق تجربه من در سمپاشی منازل علیه کنه کبوتر معمولا آلودگی در شمال تهران و منازلی که در طبقات بالای ساختمان هستند دیده می شود و معمولا در پشت پنجره ها یا کانال کولر که کبوتر های وحشی مثل یاکریم لانه ساخته بودند و آنجا را ترک کرده اند به داخل منزل نفوذ کرده است. روش سمپاشی کنه کبوتر به این صورت است که بایستی از ترکیب سموم فسفره و پیرتیروئیدی استفاده کرد و محل لانه کبوتر و محل استراحت در منزل مانند مبلمان و تخت و تشک را به خوبی سمپاشی کرد و برای 24 ساعت منزل را ترک کنید و پس از مراجعه نسبت به شستشوی لوازم منزل اقدام کنید.
ما درشرکت ارمغان بهداشت محیط با توجه به نوع شغل و وظیفه ای که در جامعه برای سمپاشی و کنترل آفات داریم، متوجه شدیم در 5 سال گذشته میزان آلودگی به کنه کبوتر در خانه به شدت افزایش یافته است و باعث نگران مردم شده است . در این مقاله سعی می کنم اطلاعات شفاف و بهتری درخصوص تشخیص کنه کبوتر و پیشگیری از آلودگی منازل به کنه کبوتر و مبارزه با کنه کبوتر در خانه و روش های سمپاشی کنه ارایه بدم .

کنه ها Ticks

پس از رده حشرات مهمترین رده بندپایان از نظر پزشکی، عنکبوتیان هستند.

این رده دارای زیر رده های متعددی است که برخی از آنها مثل کنه ها و مایتها، عقربها و عنکبوتها حایز اهمیت پزشکی قابل توجهی هستند. مهمترین زیر رده عنکبوتیان acarina یا Acari است که شامل کنه ها و مایت ها بوده و به راسته های مختلفی تقسیم می شود. در تمامی عنکبوتیان قطعات دهانی از دو جفت پیوست تشکیل شده که اولین جفت کلیسر نام داشته و معمولاً در انتهای مضرس و انبر مانند است و برای پاره کردن پوست میزبان و تغذیه به کار می رود. جفت دوم این پیوستها پالپ یا پدی پالپ Pedipalp یا پای آرواه ای است.که به صورت یه عضو حسی و گاهی نیز به شکل انبرک یا دست یا عضو گیرنده عمل می کند.

کنه ها و مایتها Mite دارای اختلافات مرفولوژیک و بیولوژِیک مشخص هستند(تفاوت کنه و مایت)

1-اندازه کنه : کنه ها معمولاً درشت و در مرحله بلوغ بزرگتر از 2 میلی متر هستند ولی مایتها اکثراً میکروسکوپی و کوچک هستند و در مرحله بلوغ به ندرت به 2 میلی متر می رسند.

2- هیپوستوم در کنه ها دندانه دار ولی در مایتها غالباً ساده و بدون دندانه است.

3- کنه ها در سطح پشتی پنجه پای اول دارای یک عضو حسی به شکل فرورفتگی حاوی موهای حسی موسوم به اندام هالر می باشند ولی مایتها فاقد این عضو حسی هستند.

4- کنه ها اکثراً بندپایانی کم مو و یا با موهای کوتاه و نامشخص در سطح بدن و پاها هستند ولی مایتها غالباً پرمو و دارای موهای بلند و مشخص در سطح بدن هستند که گاهی برای انسان حساسیت زا نیز می تواند باشند.

از نظر بیولوژی نیز کنه ها تماماً دارای زندگی انگلی و خونخوار هستند ولی مایتها از نظر رژیم غذایی و نحوه زندگی بسیار متنوعند. تعداد زیادی از آنها زندگی آزاد و غیر انگلی دارند و از مواد پوسیده و یا قارچها تغذیه می کنند. برخی گیاهخوار و انگل گیاهان و درختان مختلف و آفت کشاورزی هستند . تعدادی خونخوار و انگل انسان، حیوانات اهلی و پرندگان هستند و بالاخره بعضی از آنها شکارچی بوده و از تخم ، لارو و بالغ حشرات و بندپایان دیگر تغذیه میکنند .

کنه ها همگی تخمگذارند ولی مایتها عاوه بر تخم ممکن است زنده زایی داشته باشند.

انواع کنه ها : کنه های نرم و کنه های سخت

خانواده Argasidae یا کنه های نرم soft ticks

حشره کنه
مرفولوژی کنه های نرم

الف- مرفواژی کنه های نرم : دارای بدنی پهن، بیضی، تخم مرغی و گاهی تقریباً چهار گوش هستند. پوست یا کوتیکول سخت، چرمی و یکنواخت است و پوشیده از پاپیلها یا برجستگی های کتینی است که در انواع مختلف شکل و اندازه آنها متغیر است.

 

ب- بیولوژی کنه های نرم : این کنه ها در تمام مراحل زندگی پس از خروج از تخم خونخوار هستند . کنه های نرم دارای دگردیسی ساده بوده و کنه خارج شده از تخم دارای سه جفت پا می باشد و لارو می باشد. این لارو پس از اولین پوست اندازی دارای چهار جفت پاشده و نمف نامیده می شوند. کنه های ماده تخمهای خود را به شکل دستجات 15 تا 300 عددی در محل زندگی میزبان و در جای مخفی و مناسب قرار می دهند که پس از یک تا چهار هفته تفریخ می شوند.لاروها و نمف ها جهت رشد و پوست اندازی به خونخواری نیاز دارند. که معمولاً در شب یا تاریکی انجام می گیرد. کنه های نرم دارای یک مرحله لاروی و 4 تا 8 مرحله نمفی هستند. سیکل تخم تا تخم درکنه ها 6 تا 12 ماه طول می کشد. که در صورت عدم دسترسی به میزبان این دوره طولانی می شود. کنه های نرم طول عمر بسیار زیادی داشته و 14 تا 15 سال و در شرایط سخت تا 30 سال نیز زندگی می کنند.

مقاومت آنها به گرسنگی بالاست و پس از هر بار خونخواری می توانند 5 تا 7 سال بدون تغذیه زنده بمانند.

خونخواری آنها کوتاه و حدود 20 دقیقه طول می کشد و پس از اتمام خونخواری میزبان را ترک می کنند.

کنه بعد از خونخواری
کنه کبوتر
کنه کبوتر در حالت نمفی و بالغ

 

ج- اهمیت پزشکی کنه های نرم

خطرات کنه کبوتر برای انسان : گزش کنه ها غالباً دردناک و ایجاد عوارضی به شکل ورم موضعی و التهاب و حتی زخمهایی در محل گزش می کند که ناشی از قطعات دهانی قوی و خشن و بزاق سمی آنهاست. حضور این کنه ها در اماکن انسانی به خصوص در تعداد زیاد و گزشهای مکرر، مزاحمتهای فراوان و سلب آسایش انسان را سبب می شود.

علاوه بر اثرات گزش ، کنه های اورنیتودوروس ناقلین تبهای راجعه کنه ای آندمیک و اسپورادیک در مناطق مختلف جهان هستند.

د- مبارزه و سمپاشی کنه های نرم :

برای ایجاد محافظت فردی به طور موقت می توان از ترکیبات دورکننده مناسب مثل دی متیل فتالات، دی اتیل تولوآمید، ایندالون و بنزیل بنزوات به هنگام استراحت و خواب استفاده کرد و یا لباسها را به این ترکیبات آغشته کرد.

در صورت مشاهده کنه در سطح بدن می بایست با مواد محرک مثل کلروفرم ، اتر، بنزین، و یا حتی نزدیک کردن آتش سیگار به کنه، آن را وادار به خارج کردن قطعات دهانی از پوست کرد ولی از برداشتن سریع و عجولانه کنه به دلیل احتمال کنده شدن کاپیتلم و باقی ماندن آن در پوست و احتمالاً ایجاد عفونت ثانویه باید پرهیز شود.

برای سمپاشی کنه در اماکن انسانی و دامی می توان محلهای اختفا و استراحت کنه ها را با سموم کنه کش مختلف مثل محلولهای روغنی یا امولسیون (سم مخصوص کنه کبوتر ) مالاتیون 3% – سم لیندین 0.5 درصد – سم بایگون 1 درصد و سم دیبروم یا نالد 0.5 درصد به روش ابقایی سمپاشی کنه کرد. باید دقت نمود تا تمام سطوح داخلی ، خانه ها و اصطبل ها سمپاشی شود.

فیلم آموزش درآوردن کنه از پوست را ببنید .

کنه کبوتر :

در پنج سال گذشته به صورت انبوهی در تهران کنه کبوتر مشاهده شده است و افراد زیادی از برای سمپاشی کنه در تهران و کرج و کرمانشاه با ما تماس گرفته اند که لازم میدانم در رابطه با کنه کبوتر توضیحات مختصری بدم.

کنه کبوتر با نام علمی ( ارگاس پرسیکوس) یا کنه مرغی معروف است و از زیر خانواده کنه های نرم (Argasidae) هستند.

کنه آرگاس عموماً انگل خارجی پرندگان اهلی و وحشی هستند و دارای بدنی تخم مرغی شکل یا گلابی شکل و پهن هستند . لبه بدن در کنه های آرگاس باریک و دارای حاشیه مشخص است که حتی پس از خونخواری نیز قابل تشخیص است .
دو گونه مهم این جنس در ایران شامل argas persicus که معروف به کنه ماکیان یا کنه مرغی است و غالباً روی مرغ و خروس و پرندگان اهلی زندگی می کند و argas reflexus که کنه کبوتری است که بر روی کبوترهای اهلی و وحشی فعالیت می کند.
در نوع کنه کبوتر یا رفلوکسوس بدن کشیده تر و تقریباً گلابی شکل (البته من میگم اشکی شکل یا شبیه دونه هندوانه)، حاشیه بدن ظریف تر وظاهر هاشور خورده دارد . نقوش چرخ درشکه ای دارای پاپیلهای بیشتر و کوچکتر است .
طبق تجربه من در سمپاشی منازل علیه کنه کبوتر معمولا آلودگی در شمال تهران و منازلی که در طبقات بالای ساختمان هستند دیده می شود و معمولا در پشت پنجره ها یا کانال کولر که کبوتر های وحشی مثل یاکریم لانه ساخته بودند و آنجا را ترک کرده اند به داخل منزل نفوذ کرده است. برای سمپاشی کنه کبوتر بایستی از ترکیب سموم فسفره و پیرتیروئیدی استفاده کرد و محل لانه کبوتر و محل استراحت در منزل مانند مبلمان و تخت و تشک را به خوبی سمپاشی کرد و برای 24 ساعت منزل را ترک کنید و پس از مراجعه نسبت به شستشوی لوازم منزل اقدام کنید.

از آنجاییکه کنه های کبوتر تا حدی به سموم مقاومت نشان می دهند بایستی از شرکت های سمپاشی کنه دارای مجوز بهداشت کمک گرفت .

در صورت آلودگی کبوتران یا پرندگان اهلی به کنه کبوتر بایستی حیوان را با پودر کوپکس یا پرمترین شستشو داد و کنه ها به دقت و طبق روش بالا از بدن حیوان جدا شوند و محل زندگی و لانه آن توسط سم فوق سمپاشی شود و یا توسط محلول تنباکو آبتنی داده شود. پس از مدتی با وایتکس شسته شود.

تخم کنه
تخم کنه به همراه نمف کنه
محل گزش کنه
نیش کنه

کنه کبوتر در خانه : این کنه ها همراه کبوترهای اهلی یا وحشی (مثل یاکریم یا کفتر چایی) که در نورگیر ها، کانالهای کولر و پشت پنجره ها لانه می سازند وارد اماکن شده و با افزایش جمعیت و کاهش میزبان مناسب به انسان حمله می کنند . آلودگی به این کنه ها از مناطق مختلف ایران و در تهران گزارش شده است .
اولویت خونخواری این حشرات کبوتر ها هستند ولی با ترک محل کبوتر و یا مرگ آن از راه کانال کولر و یا پنجره وارد اتاق خواب می شوند و به سرعت تکثیر می شوند.تخم های تقریبا شرابی مایل به سیاه رنگ و گرد در دسته های چند صد تایی در لبه پنجره ها می گذارد .

مبارزه با کنه کبوتر در خانه :
برای پیشگیری از ورود کنه کبوتر به منازل به نظر اینجانب بایستی از ورود و لانه سازی کبوتر در بالکن منازل جلوگیری کرد. ایجاد هر سطح ناهمواری با کارتن و سرامیک یا پوشندن محل با توری مرغی کاملاً موثر است . در صورت دیر متوجه شدن از لانه گزینی حیوان و تخم گذاشتن کبوتر، راهکار اصلی استفاده از سمپاشی ابقایی بالکن و پشت بام برای جلوگیری از ورود کنه احتمالی است .

چگونه کنه را از بین ببریم ؟ تنها راه حل سم پاشی می باشد .

نحوه سمپاشی کنه کبوتر :

کنه ها به دلیل پوست یا کوتیکول سخت،چرمی و یکنواخت به سختی به سموم جواب می دهند بنابراین روش سمپاشی کنه به این صورت است که از سموم پیرتیروئیدی و فسفره استفاده کرد. و میتوان در صورت آلودگی اولیه فقط اتاق خواب سمپاشی شود. ولی نیاز به ترک محل برای حداقل 24 ساعت دارد . همچنین باید به دقت نسبت به سمپاشی سقف کاذب و بالکن و اتاق خواب اقدام شود. پس از سمپاشی کنه نیاز به شستشوی وسایلی که سمپاشی شده است .

فیلم تشخیص کنه ها و درآوردن کنه سگ رو مشاهده کنید :

کنه های سخت خانواده Ixodidae

تاکنون بیش از 650 گونه از کنه های سخت در 13 جنس شناسایی و نامگذاری شده اند. کنه های این خانواده دارای پراکندگی جهانی و تنوع بیشتر نسبت به کنه های نرم هستند . در ایران شش جنس و حداقل 17 گونه کنه سخت وجود دارد. که اکثراً می توانند باعث بروز فلج در حیوانات و گاهی در انسان نیز بشوند.

الف- مرفولژی کنه های سخت :

کنه سختاکثراً دارای بدنی بیضی شبیه به O هستند اندازه آنها متغیر و بسته به مرحله گرسنگی و خونخواری ابعادی در حدود 3 الی 23 میلی متر دارند. پوست یا کوتیکول از صفحات کتینی سخت و متصل به هم تشکیل شده که هر کدام دارای اسامی و شکل خاصی هستند و در تشخیص گونه ها دارای اهمیت هستند. کنه های سخت دارای یک صفحه پشتی محکم و غیر قابل انعطاف به نام Scuttum هستند که در کنه های نابالغ و کنه های ماده کوتاه بوده . به نیمه بدن نمی رسد ولی در نرهای بالغ تمام سطح پشتی بدن را می پوشاند. و تشخیص نر و ماده این کنه ها به کمک صفحه پشتی صورت می گیرد.

ب- بیولژی کنه های سخت :

کنه های سخت نیز مثل سایر آکارینا دارای دگردیسی ساده بوده و در تمام مراحل زندگی پس از جنینی خونخوار هستند.

این کنه ها دارای یک مرحله لاروی با سه جفت پا و فقط یک مرحله نمفی مشخص هستند و در هر مرحله یک خونخواری انجام میدهند. بنابراین در سیکل زندگی خود اکثراً دارای دو پوست اندازی و سه خونخواری هستند . کنه های ماده فقط یک بار تخ ریزی کرده و پس از آن از بین می روند.

اهمیت پزشکی کنه های سخت

خطرات کنه برای انسان : کنه های سخت به دلیل داشتن بزاق سمی و گزش طولانی قادر به ایجاد فلج در میزبان هستند به خصوص اگر کنه در مسیر اعصاب مرکزی در ستون فقرات یا گردن متصل باشد که در این صورت باعث انحراف گردن و فلج بخشهایی از بدن خواهد شد.

در این حالت فلج کنه ای گفته می شود.گاهی فلج به اندامهای مجاور منتشر می شود که به آن فلج بالارونده گفته می شود . در صورت انتشار فلج به قلب عوارض خطرناک قلبی و حتی مرگ ایجاد می شود.

از نظر انتقال بیماری کنه های سخت ناقل چندین بیماری به انسان هستند که مهمترین آنها شامل بیماری لایم است. از بیماریهای ویروسی منتقله می توان به بیماری جنگلی کیاسانور، تب هموراژیک کنگو کریمه ، تب کنه ای کلرادو و آنسفالیتهای منتقله به وسیله کنه اشاره کرد.

بیماری تولارمی و تب Q نیز ممکن است توسط کنه ها منتقل شوند.

مبارزه و سم پاشی کنه های سخت :

برای حفاظت فردی می توان از ترکیبات دورکننده استفاده کرد.

سم پاشی ابقایی منازل به دلیل تماس کم این کنه ها با سطوح تاثیر چندانی در کنترل ندارد.

در دامپروری جهت کنترل از حمام های ضد کنه استفاده شده که به اشکال و طرحهای مختلف ساخته می شود و در تمامی آنها کل سطح بدن دام با مخلوط آب و سم تماس پیدا می کند که این عمل باغث مرگ اکتو پارازیتها و از جمله کنه ها می شود.

برای انتخاب بهترین شرکت سمپاشی کنه مطالعه نمایید .

اگر بعد از مطالعه این مقاله هنوز ابهاماتی در ذهن شما هست یا به اطلاعات بیشتر نیاز دارید در بخش نظرات اعلام کنید تا کارشناسان ما در کمتر از 24 ساعت پاسخگوی شما باشند.

نویسنده : مهندس وحید مرادی مهر- شرکت سمپاشی ارمغان بهداشت محیط

0 0 رای ها
رأی دهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments
فهرست
0
افکار شما را دوست دارم، لطفا نظر دهیدx
()
x